De bidweg

 

De bidweg van de Onze Lieve Vrouwekerk heeft een zeer oude voorgeschiedenis, en is al meer dan 400 jaar oud. Het genadebeeld van Maria, dat vanaf circa 1700 'Sterre der Zee' genoemd zou worden, stond toen nog in de kerk van de Minderbroeders, in de Sint-Pieterstraat (het huidige Rijksarchief; zie de geschiedenis van het beeld). De bidweg is ontstaan uit de processie die jaarlijks op Paasmaandag, vanuit de kerk van de Minderbroeders, werd gehouden.

    Rond 1600 volgde deze processie de volgende route: Heidenstraat, Witmakersstraat, Sint Jacobsstraat, Bredestraat, Onze Lieve Vrouweplein, Koestraat, Stenenbrug, en vandaar terug naar de Minderbroederskerk. In de 18e eeuw ging men van de Tweede Minderbroederskerk aan de Tongersestraat, via de Bouillonstraat, Papenstraat, Bredestraat, naar het Onze Lieve Vrouweplein, en vandaar via de Cortenstraat, Witmakersstraat en Kapoenstraat weer terug naar het Franciscanenklooster. Tegenwoordig, nu het genadebeelde in de Onze Lieve Vrouwebasiliek staat, volgt de bidweg de route: Onze Lieve Vrouwekerk, Cortenstraat, Witmakersstraat, Kapoenstraat, Lenculenstraat, Bouillonstraat, Papenstraat, Bredestraat, Onze Lieve Vrouweplein, en terug naar de Onze Lieve Vrouwekerk.

 

De legende van de bidweg

 

    Aangezien er in Maastricht, na de inname van de stad in 1632, een "processieverbod" gold, liepen de gelovigen op eigen gelegenheid, op dezelfde route, de bidweg. Toen de Minderbroeders in 1700 met het beeld naar hun nieuwe klooster aan de Tongersestraat, op de "Minderbroedersberg" verhuisd waren, ontstond er verwarring over de bidweg, de juiste route door de stad waarover men al biddend met Maria kon gaan. Volgens een vrome legende loste Maria dit probleem zelf op. Op een avond bad Anna, een vrome arme vrouw, haar dagelijkse gebed tot Onze Lieve Vrouw en smeekte haar de goede weg aan te wijzen.

   Hierop verliet het Mariabeeld in alle stilte zijn plaats op de Minderbroedersberg, en trok via de Bouillonstraat, de Papenstraat en de Bredestraat naar het Onze Lieve Vrouweplein. Daar knielde het neer voor de deur van de kapittelkerk van Onze Lieve Vrouw. Als enige had Anna het beeld zien vertrekken. In vrome aanbidding was zij het gevolgd, ook toen het beeld via de Cortenstraat, de Witmakersstraat, de Kapoenstraat, de Lenculenstraat en de Tongersestraat, weer terugging naar het Minderbroedersklooster. Later bleek dat Anna niet had gedroomd, want op de zoom van de mantel van het Mariabeeld ontdekte men sporen van straatvuil. Sindsdien wordt de bidweg gelopen over de straten die Maria zelf heeft aangegeven.

 

Mariabeelden langs de bidweg

In 1943 werd op initiatief van J. Froger en J. Brouwers een Mariabeeldje geplaatst in een lege nis aan de Bredestraat. Vanaf 1943 en in de na-oorlogse jaren werden op verschillende plaatsen langs de bidweg, op initiatief van kapelaan E.J.H.M. Tilmans, kapelaan van de Onze Lieve Vrouw van 1930 tot 1948, op hoeken van straten en in gevels van huizen, Mariabeelden aangebracht. Een aantal zijn van de beeldhouwer Charles Vos.

Het grootste beeld bevindt zich ingemetseld in een gevel in de Cortenstraat. Het is een reliëf in keramiek, vervaardigd door Charles Vos (1888-1954), en heet in de volksmond "Onze Lieve Vrouw van den Goeden duik", en werd in 1946 onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog aangebracht door enkele onderduikers, die aan de voorspraak van Onze Lieve Vrouw 'Sterre der Zee' hun leven te danken hadden.

    Het reliëf stelt Maria voor, met het kind Jezus op schoot, en onder haar mantel aan aantal mensen. Boven zijn de jaartallen 1940-1945 aangebracht. Links valt een V2 neer, rechts vliegt een vredesduif. Onder op het reliëf zijn de wapens van Maria en van de stad Maastricht aangebracht.

    Op de hoek van de Witmakersstraat en de Kapoenstraat bevindt zich een ander beeld van Charles Vos, aangebracht in 1945, met de inscriptie: 'Allerzuiverste Maagd, bescherm uwe stad'.

    Op de hoek van de Kapoenstraat en de Lenculenstraat bevindt zich een Mariabeeldje van de beeldhouwer Stoeltjes.

    Op de hoek van de Lenculenstraat 21 en de Verwerhoek, een beeld van Maria 'Zetel der Wijsheid', van de beeldhouwer Weerts.

    Een beeldje van geglazuurd aardewerk, door Jean Sondereyker, bevindt zich op de hoek van de Sint-Jacobstraat en het Vrijthof. Het draagt de inscriptie: 'O.L.Vr. Sterre der Zee, Koningin van de Vrede'.

    Op de hoek Vrijthof-Bredestraat bevindt zich een pietà van Charles Vos, aangebracht in 1946. Tegen hetzelfde pand in de Bredestraat nog een beeldje 'O.L.Vrouw Hulp der Christenen', uit 1943.

    Op de hoek van de Bredestraat en het Onze Lieve Vrouweplein staat een gevelbeeld van 'O.L. Vrouw Allerheiligst Hart van Maria', van Charles Vos.

 

 

Plattegrond uit het boek: P.J. Margry, C.M.A. Caspers, Bedevaartplaatsen in Nederland, 3, Limburg (Amsterdam-Hilversum 2000), p. 504.